Bir toplumda farklı düşünceler, anlayışlar, eğilimler kaçınılmaz, hatta gereklidir de. Bütün bu farklılıklara rağmen sağlıklı bir toplumu inşa etmek için temel konularda hepimizin paylaştığı asgari müştereklerimiz olmalı. Bu müştereklerin olmadığı ilerlemiş toplumlara bugüne kadar tesadüf edilememiştir.
Toplumlar genelin kabul edebildiği ahlaki değerler üzerinde yükselir. Uyulması gereken bu ahlaki değerlerin neler olduğu konusunda ortak bir dil olmadan sözü edilen değerleri geçerli kılamayız. Ahlak yanında, inançlara saygılı olmak, özgürlükler, haklar ve sorumluluklar, yasalara saygı, medeniyet gibi konuların da anlamları konusunda ortak bir dil kendini göstermelidir.
Ortak dili inşa etmemiz gereken alanlara ilişkin kavramlar hepimizin dilinde ve önceliklerimiz arasında. Gelin görün ki aynı kavramlardan söz etmiş olmamıza karşın, sohbetlerimizde, tartışmalarımızda ve uygulamalarımızda sözü edilen kavramları herkesin kendi zaviyesinden keskin bir dille, bırakın benzer olmayı tamamen taban tabana zıt ifadelerle farklı anladıklarına şahit oluyoruz. Hal böyle olunca adı aynı da olsa kavramlara yüklediğimiz farklı anlamlar ortak dilin önündeki en büyük engel haline geliyor.
Örneğin “Laiklik” kavramını bir kesim dinsizlik, diğer kesim devletin inançlara eşit mesafede olması gerektiği anlamında değerlendiriyorsa “Laiklik” denildiğinde aynı şey üzerinde konuşmadığımız anlaşılmalı, “Özgürlük” kavramı dendiğinde bir kısmımız herkesin hak ve hürriyetlerini anlıyor, başka bir kesimimiz ise bunu aidiyet hissettiğimiz grubun öne çıkarılması şeklinde yorumluyorsa aynı “Özgürlük” kavramından söz etmediğimiz bilinmelidir. O zaman kavramın adı aynı da olsa o kavramla ilgili farklı algılarımız ortak dil geliştirmemizi, dolayısı ile anlaşmamızı, toplumsal uzlaşımızı imkânsız kılmaktadır. Ülkemizde son 200 yıldır olan da tam bu.
Sonuç olarak; özellikle temel konularda toplumun hangi kavramlardan neyi anladığı üzerine araştırmalar yapılmalı ve sonuçlara göre bu kavramlar konusunda ortak bir dilin geliştirilmesine çaba gösterilmelidir. Tam olarak ne üzerinde konuştuğumuzu bilmeden ilgili konuda çözüm üretmemiz mümkün olamaz.