25 yıllık memuriyet hayatımda sürekli çalışmanın verdiği bir yaşam biçimi nedeni ile düzenli hiçbir tatilim olmadı. Bu sene bu duruma son vermeye kararlıydım. Tatilde ne yapılacağını bilememenin psikolojisi ile memleket, eş-dost ziyaretlerinde bulunduğum ve birkaç günlük deniz kaçamağı yaptığım 25 günlük yorucu ama mutlu bir koşuşturmam oldu. Bu koşuşturmanın adına tatil denirse ilk kez bir tatil yapmış oldum. Bu süre zarfında tecrübe ettiğim hususlardan birkaçını sizlerle paylaşmak istedim.
İlk olarak oralı olmaktan gurur duyduğum memleketim Trabzon'un Şalpazarı ilçesine gittim. Sezon şenlikler dönemi olduğu için Kadırga ve Sisdağı gibi kadim şenliklere ilave olarak küçüklüğümde yayla yolu üzerinde gördüğüm genişçe açıklıkların hemen hemen hepsinin adına şenlikler düzenlenmiş olduğunu gördüm. Bu şenlikleri, yörenin turizmi ve kültürün yaşatılması açısından son derece önemli görüyor ve imkanı olan herkesin katılmasını öneriyorum. Bununla birlikte şenlik organizasyonları konusunda kat edilen mesafelerin yaşamı ilgilendiren diğer alanlarda pek de göze çarpmadığını ilave etmek isterim. Bir kaç şenliğe katılma fırsatım oldu. Halkın ilgiyle, "sahneye çıkmadan buradan ayrılmayacağım" dediği, yolcusundan, dolmuş şoförüne, genç kızından delikanlısına sahne almasını beklediği ve çok ünlü olduklarını söyledikleri sanatçıları bir kaçı dışında tanıyamamanın verdiği psikoloji beni epeyce hırpaladı. Kendimi bu konuda oldukça bilgisiz hissettim. Hatta herkesin çılgınca alkışladığı bir sanatçının kim olduğunu merak ettiğimde garip bile karşılandım. Yolunun düzgün, pazar alanının düzenlenmiş ve çimenlerinin temiz ve gezmeye uygun olduğu Sisdağı’nı (Trabzon-Giresun) ve gerçekleştirilen şenliği oldukça beğendim.
Kadırga’nın hali içler acısı
Trabzon ve Gümüşhane sınırlarında yer alan Kadırga Yaylası Şenliklerine katıldım. Fatih Sultan Mehmet'in de namaz kıldığı rivayet edilen Kadırga Yaylası Açık Camisi'nde, cuma namazını eda ettik. Tarihi önemi de olan bu yaylamızın yollarından, çevre düzenlemesine hemen hemen bütün fiziki durumu içler acısı. Halkımızın da çevre konusundaki duyarsızlığı başka bir acınası durum. Gümüşhane müftümüzün cami ve çevresindeki durumun yakışıksız olduğunu vurgulayarak bunun giderilmesi için yardım talebinde bulunması üzerine, yanımda saf tutan ve her sene Kadırga şenliklerine katıldığı her halinden belli olan birisinin "geçen yılda yardım toplanmıştı ama bir gelişme olmadı" mırıltısını gayet net bir şekilde duydum. Protokol konuşmalarında da Kadırga'nın yolunun yapılacağı yönünde konuşmalar oldu ve yine etraftakilerin "her yıl aynı sözler" dediklerine şahit oldum. "Kadırga'nın olumsuz koşullarının düzeltilmesi için hep birlikte çalışmalıyız ve bu konuda üzerime düşeni de yapmaya hazırım" diyerek en somut öneride Üsküdar Belediye Başkanı Hilmi Türkmen bulundu. Fakat bu konuda diğer mülki amirlerin ve yerel yönetimlerin cümleleri destek olmaktan daha ziyade genel geçer şeylerden öteye geçmedi. Eğer yörede turizmin sadece şenlik haftalarına değil, daha geniş periyoda yayılması isteniyorsa Kadırga-Şalpazarı, Kadırga-Zigana Dağı yolları olmak acili olmak üzere tüm yayla yolları asfalt yapılmalıdır.
Karadeniz yaylaları ve köylerinde yapılaşmanın baş döndürücü bir hızla arttığı görülmektedir. Bunun önüne isteseniz de geçemezsiniz. Bununla birlikte artan nüfusun ihtiyacı dereleri susuz bırakmış, kanalizasyon atıkları ise yollara taşmaya, Obaların yakınlarında ortaya saçılan çöpler sıradan manzara haline gelmeye başlamıştır. Yetkililer tarafından da bu olumsuzlukların çözümleri ortaya konulmalıdır.
Trabzon'un dışında sahil boyunca Sakarya'ya oradan İstanbul ve nihayetinde Edirne'ye ulaştım. Dönüş yolunda Bursa'nın ilçelerine gittim. Ayrıntıya girmeden bu bölgelerde karşılaştığım durumların özeti ise; hemen hemen özellikle de ulaşım ağının iyi olduğu yerlerde kentlerin çehrelerinde büyük değişimler göze çarpmakta. Vatandaşlarımız başta sağlık olmak üzere birçok alanda verilen hizmete geçmişe oranla daha kolay erişebilmekte. Ulaşım ağlarının ve imkânlarının yaygınlaşması nedeniyle insanımızın hareketliliği epeyce artmış durumda. Bunların yanında çok az bir kesim hariç olmak üzere toplumun geneli, kendi işleri dâhil en önemli konularda dahi kararlarını, daha çok gerçeği pek az yansıtan duyumlara göre şekillendirmeye çalışmakta. Köylülerimiz büyük bir gayret içinde ürünlerini yetiştirme işiyle uğraşmakta. Buna mukabil çoğunluğun kullandığı yetiştirme tekniklerinin gelenekselliğin ötesine çok az geçmesi nedeniyle elde ettikleri gelirlerin geleceğe güvenle bakabileceği seviyede olmadığı görülmekte. Çok azının güncel pazarlama tekniklerinden haberdar olduğu anlaşılmakta. İnsanımızın doğaya bakışı genelde onu kullanmaya yönelik. Nasıl korunması gerektiği konusunda fikri olanların sayısı azınlıkta. Deniz kenarından yükseklere çıkıldıkça halkımızda misafirperverlik konusunda hassasiyet artmakta. Kentlerde hemşericiliğe dayanan yardımlaşma dernekleri yerel kültürlerin korunmasında önemli fonksiyonlar icra ederken, üyelerinin şehir hayatına uyumu ve gençlerin eğitimi konusunda istenilen açılımı gösteremediği görülmekte. Caddelerimizde yeterince eğitemediğimiz hatırı sayılı miktarlarda gencimiz göze çarpmakta. Refahın artışına bağlı olarak yapılaşma hızla artmakta. Buna mukabil kullanılan yapı malzemesi ve mimari biçimleri yörenin iklimi ile pek az uyumlu. Bazı yerlerde deniz kenarları parsellenmiş. Birçok yerde gelirlerinden vergi vermedikleri anlaşılan, park parası toplayan, şezlong ve şemsiye kiralayan insanlar var. Bunların olmadığı ve rahat bir şekilde denize girebileceğiniz sahiller ender.
Bütün bu gözlemlerim elbette Türkiye'nin tamamına teşmil edilemez. Zira gözlemlerim sınırlı sayıdaki konaklama yerinde ve güzergâhımdaki tecrübelerime dayanmakta.